Slobodan Rakitić: Slovo o Svetome Savi PDF Štampa El. adresa

S
rpsko hrišćanstvo je, zahvaljujući Svetome Savi, dobilo specifičnu nacionalnu dimenziju, koja će i naciju i kulturu oblikovati ne samo u periodu srednjega veka i pod dugim turskim ropstvom, već i u vreme izgradnje moderne srpske države u 19. i 20. veku.Na početku srpske srednjovekovne povesti stoji Stefan Nemanja, veliki raški župan. Uz njega njegov najmlađi sin, princ Rastko, u monaštvu s imenom Sava. Prvi je simbol vladarske moći, samodržac i ujedinitelj srpskih zemalja, drugi prosvetitelj i veliki duhovnik. Ako su Srbi, drevan evropski narod, imali srećan trenutak u svojoj povesti, onda je to nesumnjivo onaj kada je na njenu scenu stupio moćni župan Nemanja, rodonačelnik svetorodne dinastije. U razgranatoj i zlatom izvezenoj Lozi Nemanjića, na fresci u Dečanima, on je njen koren i ishodište. Na početku srpskog srednjeg veka stoje otac i sin, prvi sa mačem i vladarskim žezlom, drugi sa krstom i knjigom. Raskošnu prinčevsku odeždu zamenio je princ Rastko monaškom rizom.

 

Sveti SavaKad se govori o osnivaocu Srpske pravoslavne crkve, njenom prvom arhijereju, onda je to priča o Svetome Savi, koji je napisao prvi  manastirski tipik, prvu službu jednom nemanjićkom svecu, svom ocu, Svetom Simeonu.

Prvo žitije, prvi crkveni zakon, prve hrisovulje potiču od njega. Sve što je kasnije u tom obliku kod nas napisano, kaže Pavle Popović, napisano je po njegovom obrascu. Taj svetosavski obrazac sledili su najveći srpski duhovnici, od prvih arhiepiskopa srpskih, do svetog ave Justina Ćelijskog i svetog Nikolaja Žičkog. Do naših dana.

P
očetak srpske prosvete nahodi se u Savinom učenju. Izvorna srpska kultura, prožeta vizantijskim duhom – mudrošću, skladom, simetrijom i merom – počinje od njega. Ne računajući Letopis popa Dukljanina, koji slovi kao prvo srpsko originalno književno delo, Savino Žitije Svetoga Simeona Nemanje je prvi srpski roman.

I pre krštenja u 9. Veku, Srbi su postojali kao narod, ali bez pune svesti o sebi. Imali su svoje župane i kraljeve. Hristijanizacijom postavljeni su osnovi srpskom nacionalnom i državotvornom identitetu. Srpsko hrišćanstvo je, zahvaljujući Svetome Savi, dobilo specifičnu nacionalnu dimenziju, koja će i naciju i kulturu oblikovati ne samo u periodu srednjega veka i pod dugim turskim ropstvom, već i u vreme izgradnje moderne srpske države u 19. i 20. veku.

Sveti Sava je prvi srpski zadužbinar i neimar. Gradio je manastire i crkve širom srpskih zemalja i van njih, od Dunava do Jadrana, od Panonije do Palestine i od Sent Andreje do Hilandara.

Sve što je potrebno jednom narodu, pre svega svest o sebi, potiče od njega. Sve što je potrebno jednoj državi, on je gradio i izgradio. Moć srednjovekovne Srbije Nemanjića zasnivala se na harmoniji između države i crkve.

Po svemu sudeći, kako kaže Pavle Popović, prvi je Srbin koji je posetio Svetu Zemlju i išao Spasiteljevim stopama. Bio je, pri kraju života, dva puta na Hristovom grobu, gde mu je održao službu. Išao je Spasiteljevim putem, koji je put istine, kao njegov najverniji sledbenik. Tim putem, kojim i mi danas idemo, on nas je poveo. Slaveći i hvaleći njegovo ime, slavimo i hvalimo ime Gospoda Isusa Hrista.

N
a početku svih antologija srpskog pesništva stoji ime Svetog Save, jer mu je on prvi i dao nacionalno obeležje. Milan Kašanin smatra da Savino Žitije svetog Simeona „nije samo od najlepše kazivanih nego i od najsavršenije komponovanih priča na srpskom jeziku”. To Žitije, s pravom ističe Kašanin, ima svetsku vrednost, kao što svetsku vrednost imaju i manastiri koje je Sava gradio i o čijem je živopisanju brinuo. Početkom trinaestog veka Sveti Sava je priredio Nomokanon, tzv. Zakonopravilo. Ovaj pravni zbornik sastoji se iz dva dela, od kojih prvi sadrži norme kanonskog, a drugi javnog i privatnog prava. Zahvaljujući Svetom Savi, Srbija je dobila kodifikovano pravo još početkom trinaestog veka.

Savino Zakonopravilo je prihvaćeno kao obavezni zbornik propisa u Bugarskoj, a 1274. godine, na Saboru u Vladimiru, proglašen je za opšteobavezni zbornik crkvenih zakona Ruske crkve, u kojoj zvanično i danas važi kao izvor crkvenog prava.

Kako je srpski narod policentričan, rasut na širokom prostoru od Beča i Trsta do Carigrada i od Sent Andreje do Hilandara, to je i srpska kultura policentrična, složena i višeslojna. Svaki od tih centara, kroz povest, imao je u određenim okolnostima dominantnu, a katkad i odlučujuću ulogu, svoj zlatni trenutak. U tom složenom narodnom biću, ličnost Svetoga Save bila je duhovni stožer koji je objedinjavao rasute srpske zemlje u jednu duhovnu celinu. Hram Svetoga Save na Vračaru ima danas apostolsku misiju – da objedini rasuto, da prosvetli zatamnjeno, da uzdigne posrnulo i palo srpstvo.

Prosvetiteljem Svetoga Savu nazivaju prvi njegovi biografi Domentijan i Teodosije. To određenje ima svoje izvorno značenje. Pravoslavna prosvećenost iz vremena zemaljskog života i prosvetiteljstva Svetoga Save ne veliča samo znanje već i poznanje istine. Naše doba, u kome su nagomilana ogromna znanja i umeća, ali i sve češće zloupotrebe tih, u osnovi, veština, svedoči o neophodnosti postojanja svesti o istinskim vrednostima. Ljudsko ponašanje ne sme biti vođeno i usmeravano znanjem i veštinom kao samostalnim ciljevima, već mora služiti što boljem životu koji se upravlja prema duhovnim lestvicama vrednosti.

 



 

Prevedi

Opstanak


Utorak, 21 april 2009 14:19
U vezi sa početkom realizovanja projekta OPSTANAK koji je sa blagoslovima Nj.P. Episkopa raško-prizrenskog i kosovsko-metohijskog, G. Artemija, i Nj.P. Episkopa
Sreda, 08 jul 2009 21:21
U prvoj fazi realizacije projekta OPSTANAK, koji su u decembru prošle godine pokrenule u Nemačkoj članice Srpske mreže (Majka devet Jugovića, Svetosavska škola Minhen i Udruženje Srba
Utorak, 15 februar 2011 20:21
Julameseca 2009. godine završena je prva faza projekta OPSTANAK kada je predat kamion hladnjača marke Dajmler-Benc protojereju Bogomiru Steviću i predstavnicima srpske enklave Novo

Vesti iz „Nemanje“

Pravoslavna verunauka u školama SRV
VAŽNA INFORMACIJA za pravoslavne roditelje i učenike: Od aprila 2009. godine u ...
APP “ Sveta Trojica”
Kroz APP “Sveta Trojica” želimo da na dostojan način prenosimo spa...
Patrijarh Irinej stigao u Beč
INFORMATIVNA SLUŽBASRPSKE PRAVOSLAVNE EPARHIJE SREDNJOEVROPSKE10. septembar 2010...

Izdanja Dveri srpskih

dveri-radnja
JoomlaWatch Stats 1.2.9 by Matej Koval
Copyright © 2009 - 2018. Nemanja.de. Sva prava zadržana.
Development and Customisation © 2009 by AM & Sorabia Team