Slavenko Terzić: Oslobođenje Stare Srbije 1912. godine PDF Štampa El. adresa
Sreda, 27 mart 2013 18:59

P
rvi balkanski rat 1912-1913. godine spada u one istorijske događaje na koje je nezasluženo pala tama zaborava. Tome je verovatno doprinela i burna istorija potonjih decenija 20. veka, ali i svojevrsno obezvređivanje tekovina ovoga rata. Oslobođenje Stare Srbije i Makedonije kao i ostalih neoslobođenih balkanskih oblasti, predstavljalo je istorijsku i civilizacijsku prekretnicu ne samo u istoriji srpskog i ostalih balkanskih naroda već, nesumnjivo, i u istoriji Evrope. Bilo je to okončanje duge borbe za oslobođenje Srednje i Jugoistočne Evrope od osmanske vlasti, koja je, kad je Evropa u pitanju, započela posle poraza velikog vezira Kara Mustafe pod Bečom 1683. godine a završila se Prvim balkanskim ratom 1912/13. godine. Srbi su u toj velikoj borbi predvođenoj Svetom ligom bili uvek na strani evropske koalicije plaćajući to, pored brojnih žrtava i stradanjem svoje kulturne baštine, u prvom redu svojih crkava i manastira, ali i velikim egzodusima iz starosrpskih oblasti krajem 17. i početkom 18. veka, pod patrijarsima Arsenijem III Čarnojevićem i Arsenijem IV Jovanovićem Šakabentom.

 Savezničke strane su se u međuvremenu menjale, pa su nekadašnji predvodnici antiosmanskog fronta, kao što je Habsburška monarhija, od početka 19. veka postali saveznici Osmanskog carstva u borbi protiv oslobodilačkog pokreta srpskog naroda. U tome je svojevrstan paradoks srpske i balkanske istorije — napori za oslobođenjem i težnja za reintegracijom u evropske društvene i kulturne tokove, nailazili su na otpor upravo u toj Evropi, pre svega Srednjoj Evropi na čelu sa Austro-Ugarskom. Uostalom, srpska nacionalna misao i težnja za oslobođenjem i ujedinjenjem podstaknuti su u velikoj meri evropskim nacionalizmom, pre svega nacionalnim pokretima Nemaca i Italijana.

P
rvi balkanski rat 1912/13. i oslobođenje Stare Srbije i Vardarske Makedonije nisu došli iznenada, nije to bio samo sticaj istorijskih okolnosti, već dugo negovana misao u svim delovima srpskog društva. Nema gotovo ni jednog značajnijeg srpskog pesnika ili pisca, ili umetnika, na primer, do 1912. godine koji se različitim žanrovima — dramom, epom, pesmom, istorijskim romanom — nije ogledao u starosrpskim, na prvom mestu kosovskim temama i mitovima: od Zaharija Orfelina i Dositeja Obradovića, preko Lukijana Mušickog, Sterije, Sime Milutinovića Sarajlije, Njegoša, Branka Radičevića, Petra Preradovića, Jakova Ignjatovića, Ljube Nenadovića, Marka Miljanova, Đure Jakšića, Zmaja, Laze Kostića, Vojislava i Dragutina Ilića, Stevana Sremca pa sve do Alekse Šantića, Dučića, Rakića, Sime Pandurovića i mnogih drugih. Jovan Jovanović Zmaj je, na primer, ostavio u crtežu Projekat za spomenik na Kosovu1. Od 1804. pa do 1912. nije bilo nijednog srpskog državnika niti političkog vođe, niti jedne političke partije, u čijim političkim mislima ili političkim programima nije stajala misao o Kosovu i Staroj Srbiji i njihovom oslobođenju.2

 



Fusnote

1.   Vojislav Đurić, Kosovski boj u srpskoj književnosti, Beograd 1990, 53-447; Dejan Medaković, Kosovski boj u likovnim umetnostima, Beograd 1996, 17-43. Nazad
2.   Vasilije Krestić — Radoš Ljušić, Programi i statuti srpskih političkih stranaka do 1918. godine, Beograd 1991. Nazad
 

Prevedi

Opstanak


Subota, 23 januar 2016 08:38
Dobrotvorna organizacija EUO Eparhije raško-prizrenske"MAJKA DEVET JUGOVIĆA"E. Br. 318.Januar 2016. godine Gračanica Udruženje Srba " Nemanja"Bilefeld -
Subota, 25 april 2009 14:04
U organizaciji Generalnog konzulata Srbije u Dizeldorfu, 24.04.09 održano je Humanitarno-književno veče, na kome su učestvovali Udruženje Srba Nemanja iz Bilefelda, KUD
Sreda, 08 jul 2009 21:21
U prvoj fazi realizacije projekta OPSTANAK, koji su u decembru prošle godine pokrenule u Nemačkoj članice Srpske mreže (Majka devet Jugovića, Svetosavska škola Minhen i Udruženje Srba

Vesti iz „Nemanje“

Odložen Sabor u Himelstiru!
Drugi Sabor Svetosavskih škola u Evropi koji je trebalo da se održi od 4 – 6. ju...
Zaboravljeni srpski ratnik u Ulmu
Srpsko vojničko groblje u Ulmu u protekloj godini, stogodišnjici početka Velikog...
Odgovor Ministarstva za dijasporu
Poštovani,Povodom Vašeg učešća u javnoj raspravi u izradi Nacr...

Izdanja Dveri srpskih

dveri-radnja
JoomlaWatch Stats 1.2.9 by Matej Koval
Copyright © 2009 - 2017. Nemanja.de. Sva prava zadržana.
Development and Customisation © 2009 by AM & Sorabia Team