Godišnjica srpskog vojnog vazduhoplovstva [1912] PDF Štampa El. adresa
Napisao Vesna Ilić / RTS   
Četvrtak, 24 decembar 2015 09:09
Avion Blerio na kome je izvršen prvi borbeni let

Avion Blerio na kome je izvršen prvi borbeni let

Na današnji dan 1912. godine u Nišu je formirana Vazduhoplovna komanda i Aeroplanska eskadra, a Srbija se našla među 15 zemalja koje su u svom naoružanju imale vojnu avijaciju.

S
rpsko vojno vazduhoplovstvo, formirano 24. decembra 1912. godine u Nišu, brojalo je 12 aviona, dva balona i centralu za proizvodnju vodonika za balone. Informacije prikupljene izviđanjem neprijateljskih položaja u to vreme prenosili su i golubovi pismonoše pa je i golubija pošta postala deo vazduhoplovstva. Potreba za formiranjem avijacije rasla je kako su se balkanske zemlje spremale za rat sa Turskom.

O
premanje avijacije započelo je tokom aneksione krize 1909. godine kupovinom dva balona u Nemačkoj. Prvi obučeni stručnjak za upravljanje njima bio je kapetan Kosta Miletić, koji je nekoliko godina ranije završio školu u Petrogradu. Jedan od balona je izviđački zmaj-balon, simbolično nazvan "Bosna i Hercegovina", koji je jednim krajem užeta bio vezan za zemlju, dok je sferni balon poneo ime "Srbija" i slobodno je leteo sa vidno istaknutom srpskom zastavom.

U proleće 1912. godine Kraljevina Srbija izdvojila je kredit od 30.000 dinara za avijaciju i poslala je šest pitomaca na školovanje u francuske pilotske škole Blerioa i Farmana. Prvi je obuku završio Mihailo Petrović, koji je dobio diplomu Međunarodne letačke federacije i letačku značku sa brojem 979. Bio je među prvih hiljadu pilota na svetu. Pred izbijanje Prvog balkanskog rata kupuju se i prvi avioni "blerio", "farman" i "deperdisen". Angažovano je i nekoliko stranih pilota kao pomoć srpskim letačima koji nisu imali dovoljno iskustva. Vojni aerodrom se nalazio na Trupalskom polju u blizini Niša.

Prvi borbeni let izveden je marta 1913. godine kada je Vrhovna komanda poslala Primorski aeroplanski odred u Albaniju kao pomoć crnogorskoj vojsci.

P
ilot Mihajlo Petrović izviđao je turske položaje oko opkoljenog Skadra. Tadašnji avioni bili su krhke konstrukcije od drveta i platna, slabih motora od 50 do 70 konjskih snaga i svaki nalet vetra ili promena temperature uticali su na let. Petroviću se, pri povratku sa zadatka, najverovatnije usled vremenskih prilika otkačio remen kojim je bio vezan ili je ispalo celo sedište i on je ispao iz aviona i pao blizu letelišta. Padobrani nisu tada bili deo opreme pilota, pa je Petrović tragično okončao zadatak i postao jedan od prvih pilota stradalih tokom izvršavanja zadatka.

 

Kuršumi na pilota

Z
a razliku od savremenih vojnih aviona, tokom Prvog svetskog rata letelice su bile bez naoružanja. Zabeleženo je da je srpski pilot Miodrag Tomić tokom leta ugledao austrougarskog pilota. Jedino što su mogli, mahnuli su jedan drugome. U narednim naletima neprijateljski piloti su pucali iz pištolja pokušavajući tako da obore naš avion.

Turske položaje tada su nadletali i poručnik Živojin Stanković i narednik Miodrag Tomić. Pored izviđanja srpska avijatika je obavila i zadatke bombardovanja i tako postala peta zemlja u svetu koja je upotrebila avione u ratnim dejstvima.

S
rbija je među prvim državama u svetu usvojila zakon o vazdušnom saobraćaju. "Uredba o saobraćaju spravama koje se kreću po vazduhu" doneta je 3. marta 1913. godine radi kontrole letenja nad teritorijom Srbije. Uredba je prvenstveno doneta radi sprečavanja preleta austrougarskih aviona koji su bez dozvole nadletali i izviđali oblasti uz granicu i dolinom Morave u cilju pritiska na Srbiju da se povuče sa jadranske obale nakon pobede u Prvom balkanskom ratu.


Povodom stogodišnjice srpskog vojnog vazduhoplovstva Radio-televizija Srbije emitovala je decembra 2012. godine dokumentarni film "Vek odvažnih", koji hronološki prati razvoj vojne avijacije od nastanka do današnjih dana. Film možete pogledati ovde:

 

 

Izvor: RTS

 




 

Povezani tekstovi

Prevedi

Veliki rat (1914-1918)

Kulturno blago Srbije kao hrvatski ratni plen
Prema mnogim zvaničnim zapisnicima koji se na...
Igor Vojinović: Stogodišnjica od junačke smrti vojvode Koste Vojinovića
Prošlo je stotinu godina, proći će i mnogi vi...
Anri Barbi: Vojska ubica (1918)
Austrougarska naredba zabrani o izl...
Bataljon smrti
Hiljadu trista kaplara, đački bataljon na mar...

100. god. Balkanskih ratova

Povratak srpskih pobednika
POVRATAK SRPSKIH POBEDNIKA I OSVEĆENJE I OTKRIV...
Godišnjica srpskog vojnog vazduhoplovstva [1912]
Avion Blerio na kome je izvršen p...
Depeša javlja – pobeda! [8]
Kumanovska bitka dobijena je u centru gde je Dr...
Naredba kralja Petra [3]
 Na kraljev poziv oglasila se zvona, prang...

Opstanak


Sreda, 08 jul 2009 21:21
U prvoj fazi realizacije projekta OPSTANAK, koji su u decembru prošle godine pokrenule u Nemačkoj članice Srpske mreže (Majka devet Jugovića, Svetosavska škola Minhen i Udruženje Srba
Utorak, 28 jul 2009 18:39
  U Kraljevu su predstavnici Udruženja Srba „Nemanja" iz Bilefelda, Mirko Slavnić, potpredsednik, i Aleksandar Bučevac, 13. jula 2009. godine predali kamion hladnjaču marke
Četvrtak, 19 februar 2009 19:33
  Projekat OPSTANAK koji je nastao kao rezultat prošlogodišnjeg majskog savetovanja predstavnika nevladinog sektora iz matice i rasejanja, članica Srpske mreže, zvanično je promovisan u

Vesti iz „Nemanje“

U Bilefeldu započeo završni ciklus predavanja u okviru Svetosavske škole
Prošlog vikenda u Bilefeldu je održano prvo predavanje iz završn...
Obeležena slava udruženja, Sv. Simeon Mirotočivi
Članovi udruženja, njegovi osnivači i podmladak su tradicionalno...
Eparhija srednjoevropska se sprema za doček Patrijarha
INFORMATIVNA SLUŽBASRPSKE PRAVOSLAVNE EPARHIJE SREDNJOEVROPSKE27. avgust 2010.Po...

Izdanja Dveri srpskih

dveri-radnja
JoomlaWatch Stats 1.2.9 by Matej Koval
Copyright © 2009 - 2018. Nemanja.de. Sva prava zadržana.
Development and Customisation © 2009 by AM & Sorabia Team