Zejtinlik podno češke Rudne gore PDF Štampa El. adresa
Napisao Dejan Spalović / Politika   
Subota, 22 jul 2017 21:27

Thumbnail image

U spomen-kosturnici u Jindrihovicama počivaju zemni ostaci 7.100 srpskih oficira, vojnika i civila koje je austrougarska vojska zarobila tokom 1914. i 1915.

Dugo se verovalo da je Zejtinlik u Solunu ubedljivo najveće srpsko vojno groblje izvan Srbije.

T
o bi verovatno ostalo tako da Dejan Ranđelović, jedina osoba koja se brine o mauzoleju u Jindrihovicama, nije 1994. godine slučajno otkrio groblje srpskih oficira i vojnika iz Prvog svetskog rata u obližnjoj šumi u blizini granice Češke i Nemačke, na oko 25 kilometara od svetski čuvene banje Karlove Vari.

„Sa prijateljima sam išao da berem pečurke na obroncima planine Krušne gore (Rudne planine) i doslovno sam se sapleo o nadgrobni obelisk jednog vojnika iz Požarevca. Kada sam malo dublje zašao u šumu pronašao sam humke na kojima su u kamenu upisana imena srpskih vojnika iz Zaječara, Novog Pazara, Čačka, Paraćina…”, kaže Ranđelović. O svom otkriću obavestio je jugoslovensku ambasadu u Pragu, koja o groblju nadomak mauzoleja nije znala ništa. Humke oko 1.600 vojnika, koliko ih je tu sahranjeno, prema podacima iz praških arhiva, progutali su šuma i zaborav…

I mauzolej u Jindrihovicama, koji postoji od 1932. godine, dugo je bilo skrajnut i gotovo potpuno nepoznat ovdašnjoj javnosti, sve do 2014. kada je o ovom spomen-obeležju počelo da se piše u povodu stogodišnjice početka Prvog svetskog rata. Predsednik Srbije Tomislav Nikolić je 30. novembra prošle godine posetio spomen-kosturnicu i položio venac. Kako je tim povodom saopšteno iz njegovog kabineta, „predsednik Nikolić je prvi šef države koji je posetio ovaj mauzolej posle kralja Aleksandra Karađorđevića”, što je podatak koji najbolje ilustruje višedecenijski odnos matične države prema ovom mestu.

Meštani prikupili novac za krečenje mauzoleja

S
rpska kosturnica ima probleme sa vlagom, od kada su 1994. nepoznati počinioci ukrali bakarni krov. Meštani Jindrihovica obratili su se za pomoć našoj ambasadi, ali su dobili odgovor da novca za obnovu nema, uz obrazloženje da je zemlja u ratu. Češki građani su se samoorganizovali i prikupili oko dva miliona kruna (oko 100.000 nemačkih maraka) od kojih je okrečen mauzolej, ali problem sa vlagom nije otklonjen. Mauzolej je obnovljen tek 2011. godine, sredstvima Ruske Federacije.

U spomen-kosturnici počivaju zemni ostaci više od 7.100 srpskih oficira, vojnika, i civila, koje je austrougarska vojska zarobila tokom 1914. i 1915. Na tom području, površine 20 hektara, postojala su tri velika radna logora, kroz koja je prošlo više od 40.000 zarobljenika. Najviše je bilo Srba, a njihovu zatočeničku sudbinu delili su Rusi i Italijani. Glavni logor ustanovljen je prve godine rata, i tu su zatvarani Česi, Slovaci, Mađari i pripadnici drugih naroda, koji su dezertirali iz austrougarske vojske. Zatim je dovedeno 300 zarobljenih ruskih vojnika, a potom su masovno deportovani Srbi.

„Zarobljenici su radili do iznemoglosti u obližnjem kamenolomu, gradili su hemijsku fabriku u Sokolovu, do koga su svakog dana, pešice, išli po dvadesetak kilometara, tamo i nazad”, kaže Dejan Ranđelović.  

M
eštani kažu da su u ovom delu Češke za vreme Prvog svetskog rata bile nezapamćene, „sibirske” zime. Zbog promrzlina, mnogim logorašima su morale da budu amputirane ruke ili noge.

Zarobljenike su kosile i bolesti, najčešće pegavi tifus i tuberkuloza. Dešavalo se da u danu umre po 40 logoraša. Sahranjivani su na istočnoj strani logorskog kompleksa, na dva hrišćanska groblja, jednom pored drugog: pravoslavnom za Srbe i Ruse i katoličkom za Italijane.

„Njihovi saborci odnosili su ih na groblje, u današnjoj jindrihovačkoj šumi, u otvorenim drvenim sanducima i njihova tela polagali u već iskopane jame”, opisuje Ranđelović.

P
rota Milivoje Crvčanin, sveštenočuvar Srpske parohije praške, 1925. pokreće inicijativu da se ekshumiraju zemni ostaci Srba preminulih u logorima širom Češke i Moravske i prenesu u zajedničku spomen-kosturnicu.

Izbor je pao na Jindrihovice. Tamo je već postojao objekat koji su izgradili logoraši – bio je to rezervoar za vodu za potrebe sela, ali nikada nije bio upotrebljen u tu svrhu.

Godinu dana kasnije, Karlove Vari koje se nalaze na dvadesetak kilometara od logora posetila je kraljica Marija Karađorđević. Ona je lično nadgledala ekshumaciju na obližnjem vojnom groblju.

Mauzolej je zvanično otvoren 8. jula 1932. godine. Osveštan je vodom iz sedam srpskih reka, a posuta je i zemlja doneta iz otadžbine. Čehoslovačka vlada, na čijem čelu je tada bio Tomaš Masarik, zemljište na kome se nalazi mauzolej poklonila je Kraljevini Jugoslaviji.

Kralj Aleksandar je lično naredio da se ovde zasade kiparisi, doneseni iz Hilandara, a ova vrsta mediteranskog drveta posađena je na svim srpskim vojničkim grobljima po svetu.

Na ovom mestu, u podnožju masiva Hruške gore, u spomen-kosturnici i na neekshumiranom groblju koje je otkrio Dejan Ranđelović, prema procenama, počiva više od 8.600 Srba i 189 Rusa, takođe ratnih zarobljenika.

 

Izvor: Politika

 

 




 

Prevedi

Veliki rat (1914-1918)

Gijom Apoliner: Progon ćirilice i srpskog jezika
Centar Beograda za vreme okupacije ...
Anri Barbi: Vojska ubica (1918)
Austrougarska naredba zabrani o izl...
Srpski junaci na vojničkim grobljima širom sveta
Зејтинлик - чика Ђорђе Михајловић ...
Kulturno blago Srbije kao hrvatski ratni plen
Prema mnogim zvaničnim zapisnicima koji se na...

100. god. Balkanskih ratova

Sloboda samo oružjem [2]
Rat sa Turcima za balkanske narode bio neizbeža...
Godišnjica srpskog vojnog vazduhoplovstva [1912]
Avion Blerio na kome je izvršen p...
Marš đenerala Jankovića [11]
Komandant Treće armije na čelu svečane parade u...
Čuvajte obraz pobeđenih [4]
Aleksandar poziva da se dovrši veliko i sveto d...

Opstanak


Utorak, 14 april 2015 16:24
Krajem marta 2015. god, na Kosovu i Metohiji su kao gosti humanitarne organizacije „Majka devet Jugovića“ boravili dr Zorica Kojić-Beker, Mira Jovanović, Mirko Slavnić i
Nedelja, 27 septembar 2009 19:20
Pomoć za samostalnost i ekonomsku nezavisnostProjekt za Kosovo i Metohiju, za Srbiju Dragi zemljaci,Realizacija projekta OPSTANAK, koga su u decembru 2008. godine pokrenuli Udruženje Srba
Subota, 23 januar 2016 08:38
Dobrotvorna organizacija EUO Eparhije raško-prizrenske"MAJKA DEVET JUGOVIĆA"E. Br. 318.Januar 2016. godine Gračanica Udruženje Srba " Nemanja"Bilefeld -

Vesti iz „Nemanje“

„Spojila nas je nevolja“
Obeležavanje 15 godina Udruženja Srba „Nemanja“ „Spoji...
Pozivamo vas na pokloničko putovanje po srpskim svetinjama
Povodom 20 godina od osnivanja, Udruženje Srba Nemanja želi da ...
Sećanje na susret sa blaženopočivšim Patrijarhom Pavlom
Davne 2000. godine, juna meseca, grupa bilefeldskih parohijana je saznavši da ...

Izdanja Dveri srpskih

dveri-radnja
JoomlaWatch Stats 1.2.9 by Matej Koval
Copyright © 2009 - 2017. Nemanja.de. Sva prava zadržana.
Development and Customisation © 2009 by AM & Sorabia Team