Slavenko Terzić: Oslobođenje Stare Srbije 1912. godine PDF Štampa El. adresa
Sreda, 27 mart 2013 18:59

P
rvi balkanski rat 1912-1913. godine spada u one istorijske događaje na koje je nezasluženo pala tama zaborava. Tome je verovatno doprinela i burna istorija potonjih decenija 20. veka, ali i svojevrsno obezvređivanje tekovina ovoga rata. Oslobođenje Stare Srbije i Makedonije kao i ostalih neoslobođenih balkanskih oblasti, predstavljalo je istorijsku i civilizacijsku prekretnicu ne samo u istoriji srpskog i ostalih balkanskih naroda već, nesumnjivo, i u istoriji Evrope. Bilo je to okončanje duge borbe za oslobođenje Srednje i Jugoistočne Evrope od osmanske vlasti, koja je, kad je Evropa u pitanju, započela posle poraza velikog vezira Kara Mustafe pod Bečom 1683. godine a završila se Prvim balkanskim ratom 1912/13. godine. Srbi su u toj velikoj borbi predvođenoj Svetom ligom bili uvek na strani evropske koalicije plaćajući to, pored brojnih žrtava i stradanjem svoje kulturne baštine, u prvom redu svojih crkava i manastira, ali i velikim egzodusima iz starosrpskih oblasti krajem 17. i početkom 18. veka, pod patrijarsima Arsenijem III Čarnojevićem i Arsenijem IV Jovanovićem Šakabentom.

 Savezničke strane su se u međuvremenu menjale, pa su nekadašnji predvodnici antiosmanskog fronta, kao što je Habsburška monarhija, od početka 19. veka postali saveznici Osmanskog carstva u borbi protiv oslobodilačkog pokreta srpskog naroda. U tome je svojevrstan paradoks srpske i balkanske istorije — napori za oslobođenjem i težnja za reintegracijom u evropske društvene i kulturne tokove, nailazili su na otpor upravo u toj Evropi, pre svega Srednjoj Evropi na čelu sa Austro-Ugarskom. Uostalom, srpska nacionalna misao i težnja za oslobođenjem i ujedinjenjem podstaknuti su u velikoj meri evropskim nacionalizmom, pre svega nacionalnim pokretima Nemaca i Italijana.

P
rvi balkanski rat 1912/13. i oslobođenje Stare Srbije i Vardarske Makedonije nisu došli iznenada, nije to bio samo sticaj istorijskih okolnosti, već dugo negovana misao u svim delovima srpskog društva. Nema gotovo ni jednog značajnijeg srpskog pesnika ili pisca, ili umetnika, na primer, do 1912. godine koji se različitim žanrovima — dramom, epom, pesmom, istorijskim romanom — nije ogledao u starosrpskim, na prvom mestu kosovskim temama i mitovima: od Zaharija Orfelina i Dositeja Obradovića, preko Lukijana Mušickog, Sterije, Sime Milutinovića Sarajlije, Njegoša, Branka Radičevića, Petra Preradovića, Jakova Ignjatovića, Ljube Nenadovića, Marka Miljanova, Đure Jakšića, Zmaja, Laze Kostića, Vojislava i Dragutina Ilića, Stevana Sremca pa sve do Alekse Šantića, Dučića, Rakića, Sime Pandurovića i mnogih drugih. Jovan Jovanović Zmaj je, na primer, ostavio u crtežu Projekat za spomenik na Kosovu1. Od 1804. pa do 1912. nije bilo nijednog srpskog državnika niti političkog vođe, niti jedne političke partije, u čijim političkim mislima ili političkim programima nije stajala misao o Kosovu i Staroj Srbiji i njihovom oslobođenju.2

 



Fusnote

1.   Vojislav Đurić, Kosovski boj u srpskoj književnosti, Beograd 1990, 53-447; Dejan Medaković, Kosovski boj u likovnim umetnostima, Beograd 1996, 17-43. Nazad
2.   Vasilije Krestić — Radoš Ljušić, Programi i statuti srpskih političkih stranaka do 1918. godine, Beograd 1991. Nazad
 

Prevedi

Opstanak


Utorak, 28 jul 2009 18:39
  U Kraljevu su predstavnici Udruženja Srba „Nemanja" iz Bilefelda, Mirko Slavnić, potpredsednik, i Aleksandar Bučevac, 13. jula 2009. godine predali kamion hladnjaču marke
Utorak, 15 februar 2011 20:21
Julameseca 2009. godine završena je prva faza projekta OPSTANAK kada je predat kamion hladnjača marke Dajmler-Benc protojereju Bogomiru Steviću i predstavnicima srpske enklave Novo
Utorak, 14 april 2015 16:24
Krajem marta 2015. god, na Kosovu i Metohiji su kao gosti humanitarne organizacije „Majka devet Jugovića“ boravili dr Zorica Kojić-Beker, Mira Jovanović, Mirko Slavnić i

Vesti iz „Nemanje“

Regija mira ili nekontrolisane nestabilnosti
Renomirani nemački institut za istraživanje mira "Fridensratšlag" iz Kasela orga...
Obeležena slava Udruženja – Sveti Simeon Mirotočivi
Udruženje Srba „Nemanja" od svog osnivanja 1991. god. tradicio...
Njegova Svetost Patrijarh srpski gospodin Irinej posetio Eparhiju srednjoevropsku
NJ. S. Patrijarh srpski G.G. Irinej boravio je od 30. januara do...

Izdanja Dveri srpskih

dveri-radnja
JoomlaWatch Stats 1.2.9 by Matej Koval
Copyright © 2009 - 2021. Nemanja.de. Sva prava zadržana.
Development and Customisation © 2009 by AM & Sorabia Team